“Steve Jobs Việt Nam” và vai trò của tiếng Anh

Đề Văn thi tốt nghiệp THPT 2026 và câu hỏi đang được chia sẻ khắp nơi

Trong kỳ thi tốt nghiệp THPT 2026, đề Ngữ văn đưa ra câu hỏi nghị luận xã hội: “Làm thế nào để có những ‘Steve Jobs Việt Nam’?”, đặt trong bối cảnh nước Mỹ có Steve Jobs, Elon Musk, Mark Zuckerberg với những phát minh công nghệ thay đổi thế giới. Đề bài lập tức tạo ra một làn sóng tranh luận sôi nổi trên mạng xã hội, với nhiều góc nhìn khác nhau: từ đầu tư cho nghiên cứu, quỹ hỗ trợ khởi nghiệp, đến môi trường khuyến khích người trẻ chấp nhận thất bại để thử nghiệm ý tưởng mới.

Một điều kiện ít được nhắc tới: khả năng tiếp cận tri thức gốc

Giữa rất nhiều giải pháp được đưa ra — vốn, chính sách, môi trường khởi nghiệp — có một điều kiện nền tảng thường bị bỏ qua: ngôn ngữ để tiếp cận tri thức. Phần lớn tài liệu chuyên sâu, khoá học mở, cộng đồng nghiên cứu và sản phẩm công nghệ mới nhất hiện nay đều xuất bản bằng tiếng Anh trước tiên, đôi khi nhiều năm trước khi có bản dịch hoặc bản địa hoá tiếng Việt.

Một học sinh có thể rất giỏi tư duy logic, sáng tạo, ham học hỏi — nhưng nếu phải chờ người khác dịch lại mới tiếp cận được thông tin, khoảng cách về thời gian và độ chính xác là rất lớn. Đọc hiểu trực tiếp tài liệu gốc, theo dõi được các cuộc thảo luận chuyên ngành, hay đơn giản là tự học một kỹ năng mới qua video/tài liệu tiếng Anh — đó là những việc tiếng Anh giúp làm được mà không cần chờ đợi.

Với học sinh cấp 3: hai mục tiêu song hành

Ở giai đoạn THPT, việc học tiếng Anh thường gắn với hai mục tiêu cụ thể:

• Xét tuyển đại học: nhiều trường khu vực Hà Nội (Đại học Hà Nội, ĐH Giao thông Vận tải, Học viện Bưu chính Viễn thông, ĐH Kiến trúc Hà Nội…) sử dụng chứng chỉ IELTS trong phương thức xét tuyển hoặc quy đổi điểm.
• Miễn thi tốt nghiệp THPT môn Tiếng Anh với mức IELTS từ 4.0 — một ngưỡng không quá cao nhưng cần thời gian tích luỹ.

Bên cạnh hai mục tiêu trên, một học sinh bắt đầu IELTS từ lớp 10 cũng đang xây dần năng lực đọc — nghe — viết tiếng Anh ở mức đủ để tự học các nguồn tài liệu quốc tế sau này, dù lựa chọn ngành học hay con đường nào.

Không phải để “tạo ra Steve Jobs”, mà để không bị chậm chân

Câu hỏi của đề Văn có lẽ không nhằm tìm một công thức để “sản xuất” thiên tài. Nhưng dù lựa chọn con đường nào — công nghệ, kinh doanh, hay bất kỳ lĩnh vực gì — việc tiếp cận thông tin chậm hơn một bước so với phần còn lại của thế giới luôn là một bất lợi có thể giảm bớt bằng một công cụ rất cụ thể: ngôn ngữ.

Phụ huynh có thể tham khảo lộ trình tiếng Anh theo từng giai đoạn (tiểu học, THCS, THPT) tại bài lộ trình tiếng Anh từ tiểu học đến đại học, hoặc tìm hiểu cụ thể về IELTS cho học sinh THCS–THPT nếu con đang ở giai đoạn cấp 3.

Lưu ý: các quy định về xét tuyển đại học và miễn thi tốt nghiệp THPT có thể thay đổi theo năm, phụ huynh nên kiểm tra thông tin chính thức mới nhất từ trường và Bộ Giáo dục & Đào tạo.

Canberra English — 27 ngõ 50 đường Trung Văn, Đại Mỗ (Nam Từ Liêm, Hà Nội). Hotline: 0376 284 729.